Organisatievernieuwing
zondag december 21, 2014

Hoe ga jij om met jouw superego?

Geplaatst door op in Persoonlijke groei
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 2324
  • 0 reacties
  • Abonneer op updates
  • Afdrukken

Op 8 mei 2014 was ik aanwezig bij de boekpresentatie van het Leiderschapsalfabet. Een regenachtige, maar heel leuke en goed verzorgde middag. Er waren korte workshops georganiseerd en ik had gekozen voor de workshop van Miriam Besseling. In die workshop heb ik aan de hand van een simpele oefening ervaren hoe je ‘superego’ je gedrag beïnvloedt.  Het superego (Freud) staat ook wel bekend onder de naam van de ‘innerlijke criticus’. Het superego ontstaat onder andere door levenservaringen en boodschappen van derden, zoals opvoeding. Iedereen heeft er een, iedereen heeft er wel eens naar geluisterd. 

De oefening is heel simpel en effectief: je hoort een aanstekelijk stukje muziek en je wordt gevraagd om je even lekker te bewegen. Het viel me op hoe weinig ik eigenlijk aan het bewegen was. Veel verder dan wat ritmisch wiebelen kwam ik niet. Anderen bewogen lekker losjes, weer anderen bewogen nog minder dan ik. Met de uitleg van Miriam leerde ik dat mijn superego aan het werk was. Ik was aan het luisteren naar mijn superego en dat genereerde een vorm van mentale weerstand. Plots viel bij mij het kwartje en herkende ik vanuit een ander referentiekader wat er was gebeurd.

Inner voices, iedereen heeft ze
In het boek ‘Theory U’ van C. Otto Scharmer wordt aan het superego gerefereerd als ‘three inner voices of resistance[1]’. ‘The leader’s interior work deals with meeting and mastering three enemies’. Innerlijke weerstand wordt gegenereerd door drie innerlijke stemmen, die Scharmer in zijn boek benoemt als:

  • Voice of Judgement (VOJ)
  • Voice of Cynicism (VOC)
  • Voice of Fear (VOF)

Ik herken ze als drie verschijningsvormen van het superego die op de meest onverwachte momenten hun stem laten horen. Als ze zich melden, dan is het effect vaak dat je gaat twijfelen aan hetgeen je wilde gaan doen. De Voice of Judgement staat altijd klaar met een negatief oordeel en blokkeert daarmee je vermogen je open te stellen voor jezelf en je creativiteit. De Voice of Cynicism blokkeert je vermogen om je kwetsbaar op te stellen, waardoor je afstand creëert tussen jezelf en je omgeving. Je ontkoppelt je van anderen, logt sociaal uit, raakt de verbinding met anderen kwijt. De Voice of Fear weerhoudt je ervan om los te laten en jezelf te zijn. Je bent bang om los te laten, bang om zekerheden kwijt te raken. Het effect van luisteren naar één of meerdere Voices is naar mijn mening vooral beperkend. Het beperkt je persoonlijke ontwikkeling, groei en levensvreugde en het beperkt je vermogen tot zelf-leiderschap.

Omgaan met ons superego
Ik denk dat de eerste en misschien ook wel makkelijkste stap is om bewust te erkennen dat je superego zich meldt. Je hoort bijvoorbeeld dat aanstekelijke muziekje en je wil eigenlijk wel even lekker dansen en dan hoor je dat interne stemmetje die jou als het ware tegenspreekt. Benoem voor jezelf dat je het superego hoort  en benoem welke stem je hoort (VOJ, VOC, VOF, combinatie van meerdere stemmen?) . Dan gaat het er niet zozeer om dat je exact weet welke stem je hoort. Het gaat er vooral om dat je beseft dat het superego zich weer eens met je bemoeit.

De volgende stap is de woorden van de interne stem te rationaliseren. Wat zegt die stem? Wat levert het je op als je er naar luistert? Je zult zien dat er in heel veel gevallen er sprake is van een irrationele blokkade. Waar ben je nou eigenlijk bang voor? Is dit nu inderdaad het moment om jezelf sociaal buiten spel te zetten?  Ben je inderdaad wel eens uitgelachen of belachelijk gemaakt omdat je aan het dansen was op leuke muziek? Worden anderen die wel dansen belachelijk gemaakt? Maak jij nu zelf anderen belachelijk die wel lekker dansen? De kans is heel groot dat de angst of het oordeel vooral bij jezelf ‘tussen de oren zit' en eigenlijk niet reëel is.

Dan komt het moeilijkste stukje: de stem, het superego bewust negeren. Laat de angst en het oordeel eens los en kijk wat er gebeurt. Stap eens uit de comfort zone die het superego voor je heeft gecreëerd en voor je in stand houdt. Doorbreek de gewoonte! Het zal vast niet makkelijk zijn, maar de overwinning smaakt zoet als het je lukt.

Mijn Voice of Fear
Een tijdje geleden had ik een afspraak in hartje Amsterdam. Ik had besloten de auto te parkeren in Amsterdam Noord, dan met de pont het IJ over te steken en het laatste stukje te lopen. Zoals gepland parkeerde ik mijn auto en toen gebeurde het. Mijn superego meldde zich en ineens was ik er heilig van overtuigd dat wanneer ik mijn auto in Amsterdam Noord zou neerzetten dat mijn auto zou worden opengebroken. Ik probeerde de gedachte te rationaliseren. Ik zocht naar opengebroken auto’s en andere signalen waaruit zou blijken dat het onveilig zou zijn om de auto hier te parkeren. Niks te zien natuurlijk, dus ik waagde het erop en ging naar mijn afspraak. Eind van de middag ging ik weer terug naar de parkeerplaats om mijn auto op te halen en heel even meldde het superego zich weer. Een snelle blik op mijn auto en de omgeving stelde me gerust. Niks aan de hand en ik kon het superego bewust negeren. Dat voelde best goed en ik was blij dat ik het superego had genegeerd. Deze keer was het makkelijk voor me, maar er zullen ongetwijfeld situaties komen die lastiger zijn en waarbij het superego zich sterker en meer overtuigend zal melden. Eens kijken of het dan lukt me aan me eigen tips te houden! Fingers crossed ;-)

Robert den Broeder 19 juni 2014

[1] Theory U, C. Otto Scharmer, pagina 42

Laatst aangepast op
Waardeer dit blogbericht:
0
Mijn naam is Robert den Broeder (1963), eigenaar van Trigono. Mijn visie: “Business = Behaviour”. Het is mijn wens om zoveel mogelijk mensen te ondersteunen bij realiseren van hun doelen en de gedragsverandering die daarbij benodigd is. Daartoe bied ik mijn kennis en ervaring aan op gebied van coaching en gedragsmanagement (OBM). 
  • Geen reacties gevonden

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.